Azerbaycan Bağımsızlık Günü: Egemenliğe Yeniden Kavuşmanın Miladı

Her yıl 18 Ekim'de kutlanan Azerbaycan Bağımsızlık Günü (Müstəqillik Günü), Azerbaycan halkı için sadece bir takvim yaprağından ibaret değil, aynı zamanda ulusal kimliğin, egemenliğin ve dirilişin güçlü bir sembolüdür. Bu tarih, 71 yıllık Sovyet esaretinin ardından, Azerbaycan'ın kendi kaderini tayin etme hakkını yeniden kazandığı ve modern, bağımsız bir devlet olarak dünya sahnesine çıktığı tarihi anı temsil eder. Türkiye'nin "iki devlet, bir millet" şiarıyla sarsılmaz bir bağla bağlı olduğu kardeş ülkenin bu en önemli günü, büyük bir gurur ve coşkuyla anılmaktadır.

​Tarihi Arka Plan: İki Bağımsızlık

​Azerbaycan'ın 20. yüzyıldaki bağımsızlık mücadelesi iki önemli dönemeç içerir. İlki, 28 Mayıs 1918'de, Çarlık Rusyası'nın yıkılmasının ardından Mehmed Emin Resulzade önderliğinde kurulan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'dir (ADR). Bu cumhuriyet, Türk ve İslam dünyasında kurulan ilk demokratik, parlamenter ve laik cumhuriyet olmasıyla tarihe geçmiştir. Kadınlara seçme ve seçilme hakkı gibi dönemin çok ötesinde adımlar atsa da, bu bağımsızlık ne yazık ki kısa ömürlü olmuş ve 1920'de Bolşevik Kızıl Ordu'nun işgaliyle son bulmuştur.

​Bu işgal, Azerbaycan'ın Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'ne (SSCB) katılmasıyla sonuçlanan 71 yıllık bir dönemi başlatmıştır. Bu süre zarfında ulusal kimlik ve bağımsızlık ateşi, halkın hafızasında ve kalbinde sönmeden yaşamaya devam etmiştir.

​18 Ekim 1991: Küllenen Ateşin Yeniden Alevlenmesi

​1980'lerin sonlarına doğru Sovyetler Birliği'nde başlayan "Glasnost" (Açıklık) ve "Perestroyka" (Yeniden Yapılanma) politikaları, birlik içindeki cumhuriyetlerde ulusal hareketlerin güçlenmesine zemin hazırladı. Azerbaycan'da da bağımsızlık talepleri giderek yükseldi. Bu süreç, 1990 yılının Ocak ayında Sovyet ordusunun Bakü'de sivil halka karşı gerçekleştirdiği ve "Kara Ocak" (Qara Yanvar) olarak bilinen katliamla trajik bir boyut kazansa da, bağımsızlık iradesini kıramamış, aksine daha da güçlendirmiştir.

​1991 yılına gelindiğinde, Moskova'daki başarısız darbe girişimi Sovyetler Birliği'nin çözülüşünü hızlandırdı. Bu kritik konjonktürde, Azerbaycan Yüksek Sovyeti (Milli Meclis), 30 Ağustos 1991'de bağımsızlık deklarasyonunu kabul etti. Bu sürecin sonunda, 18 Ekim 1991 tarihinde "Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Devlet Bağımsızlığı Hakkında Anayasa Akti" oybirliğiyle kabul edildi.

​Bu tarihi belge ile Azerbaycan, 1918'de kurulan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin yasal varisi olduğunu ve 71 yıllık aranın ardından egemenliğini yeniden kazandığını tüm dünyaya ilan etti.

​Bağımsızlığın Anlamı ve Modern Azerbaycan

​Bağımsızlığın yeniden kazanılması, Azerbaycan için zorlu ancak kararlı bir yolculuğun başlangıcı oldu. Genç cumhuriyet, bir yandan devlet kurumlarını inşa ederken, diğer yandan da 1990'ların başında Ermenistan'ın işgaliyle başlayan Dağlık Karabağ sorunuyla mücadele etmek zorunda kaldı.

​Aradan geçen yıllarda Azerbaycan, özellikle merhum Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in liderliğinde ve mevcut Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in yönetiminde büyük bir dönüşüm geçirdi. Hazar Denizi'ndeki zengin enerji kaynaklarını uluslararası pazarlara taşıyan Bakü-Tiflis-Ceyhan gibi stratejik projelerle ekonomik bağımsızlığını güçlendirdi. Ülke, Güney Kafkasya'da kilit bir enerji ve ulaştırma merkezi haline geldi.

​Bağımsızlığın en büyük kazanımlarından biri ise, 2020'deki 44 Günlük Vatan Muharebesi ve 2023'teki antiterör operasyonu ile Azerbaycan'ın kendi toprak bütünlüğünü ve egemenliğini tam anlamıyla yeniden sağlaması olmuştur.

​Sonuç

​18 Ekim Bağımsızlık Günü, Azerbaycan halkının esareti kabul etmeyen karakterinin, özgürlük tutkusunun ve devlet kurma iradesinin bir zaferidir. Bu tarih, sadece geçmişin bir anısı değil, aynı zamanda geleceğe duyulan sarsılmaz inancın ve "bir defa yükselen bayrağın bir daha inmeyeceğinin" de güvencesidir. Kardeş Azerbaycan'ın bu tarihi ve anlamlı günü kutlu olsun.