Ahmet KARABAŞ

Siyaset, günlük hayatımızın her köşesine sinmiş, ancak çoğu zaman tam olarak ne anlama geldiği üzerinde tam olarak uzlaşılamamış karmaşık ve çok boyutlu bir kavramdır. Kimileri için bir iktidar mücadelesi, kimileri için devlet yönetme sanatı, kimileri içinse toplumsal sorunlara ortak çözümler bulma sürecidir. Kökeni, Antik Yunan'da "şehir devleti" anlamına gelen "polis" kelimesine dayanan siyaset, en temel anlamıyla, topluluklar içinde karar alma, kaynakları dağıtma ve iktidarı kullanma süreçlerinin tamamıdır. ​Peki, bu soyut kavramı daha somut hale getirmek için hangi açılardan bakmalıyız? ​ 1. Siyasetin Kalbi: İktidar ve Otorite ​Siyasetin tanımlanmasında kullanılan en merkezi kavram "iktidar"dır (güç). Siyaset bilimci Harold Lasswell'in ünlü tanımıyla siyaset, "kimin, neyi, ne zaman ve nasıl elde ettiği" sorusuna cevap arar. Bu tanım, siyasetin özünde kaynakların (para, statü, haklar, toprak vb.) kıt olduğu ve bu kaynakların dağıt...

​ Giriş ​Tarih, en basit tanımıyla, geçmişte yaşanan olayların incelenmesidir. Ancak bu basit tanım, disiplinin derinliğini ve karmaşıklığını tam olarak yansıtmaz. Tarih, sadece "geçmişte ne olduğu" ile ilgilenmez; aynı zamanda "neden olduğu", "nasıl olduğu" ve "bu olayların günümüzü nasıl etkilediği" ile de ilgilenir. O, kralların, savaşların ve antlaşmaların kuru bir kronolojisi değil, insanlığın kolektif hafızası, deneyimlerinin bir kaydı ve zaman içindeki değişimin bir analizidir. Bu makale, tarihin ne olduğunu, nasıl yapıldığını ve neden bu kadar hayati bir öneme sahip olduğunu inceleyecektir. ​ Tarihin Kapsamı: Sadece Olaylar Değil, Süreçler ​Tarih, insan faaliyetinin her yönünü kapsar. Siyasi tarihten (devletlerin, liderlerin ve politikaların incelenmesi) sosyal tarihe (toplulukların, ailelerin ve gündelik yaşamın incelenmesi), ekonomik tarihten (ticaret, üretim ve servet) kültürel tarihe (sanat, inançlar ve fikirler) kadar uzanır. ​Ta...

Giriş ​Yaser Arafat (doğum adıyla Muhammed Yaser Abdurrahman Rauf el-Kudva el-Hüseyni), 20. yüzyılın ikinci yarısına damgasını vuran en tanınmış ve en tartışmalı siyasi figürlerden biridir. Filistin ulusal hareketinin sembolü haline gelen Arafat, hayatını Filistin devletinin kurulmasına adamış; bu yolda hem silahlı mücadelenin liderliğini yapmış hem de uluslararası bir devlet adamı olarak barış görüşmelerine katılmıştır. Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) lideri, Filistin Ulusal Yönetimi'nin ilk başkanı ve Nobel Barış Ödülü sahibi olarak, mirası hem bir direniş ikonu hem de barış sürecindeki başarısızlıkların bir parçası olarak karmaşıklığını korumaktadır. ​ İlk Yılları ve Siyasi Uyanışı (1929-1959) ​1929 yılında Kahire veya Kudüs'te (doğum yeri konusunda farklı kaynaklar mevcuttur) doğan Arafat, genç yaşta Filistin milliyetçiliği davasıyla tanıştı. 1948 Arap-İsrail Savaşı ve İsrail devletinin kuruluşu ("Nekbe" veya Büyük Felaket) onun siyasi bilincini derinden şekille...

Filistin siyasetinin son yarım yüzyılındaki en belirleyici figürlerden biri olan Mahmud Abbas (kendi adıyla Ebu Mazen), Yaser Arafat'ın ardından Filistin Ulusal Yönetimi'nin (PNA) ikinci devlet başkanı ve Filistin Kurtuluş Örgütü'nün (FKÖ) lideri olarak görev yapmaktadır. Kariyeri, devrimci bir hareketin kuruculuğundan, İsrail ile müzakerelerin baş mimarlığına ve nihayetinde derin bir iç bölünmüşlüğün ortasında kalan bir yönetimin başına uzanan karmaşık bir yolu temsil etmektedir. Abbas'ın mirası, bir yandan Filistin davasını uluslararası diplomasi sahnesine taşıma çabalarıyla, diğer yandan demokratik meşruiyet tartışmaları ve duraksayan barış süreciyle şekillenmiştir. ​Erken Yaşamı ve Siyasi Yükselişi ​Mahmud Abbas, 1935 yılında, o dönemde Britanya Mandası altındaki Filistin'in Safed kentinde (günümüzde İsrail sınırları içinde) doğdu. 1948 Arap-İsrail Savaşı (Filistinlilerin "Nakba" yani "Büyük Felaket" olarak andığı) sırasında ailesiyle birli...

Giriş ​Yahya Sinvar (Yahya Sinwar), Filistin'deki Hamas hareketinin en güçlü ve en tartışmalı figürlerinden biriydi. Hareketin hem askeri hem de siyasi kanatlarında kilit roller üstlendi, 23 yılını İsrail hapishanelerinde geçirdi ve 7 Ekim 2023'te İsrail'e yönelik gerçekleştirilen "Aksa Tufanı" operasyonunun baş mimarı olarak kabul edildi. 2024 yılında Hamas'ın genel siyasi liderliğine yükselmesi, hareketin en sertlik yanlısı isimlerinden birinin kontrolü tamamen eline aldığını gösterdi. Sinvar'ın hayatı, 16 Ekim 2024'te Gazze'nin güneyindeki Refah'ta İsrail güçleriyle girdiği bir çatışmada öldürülmesiyle son buldu. ​ Erken Yaşamı ve Hamas İçindeki Yükselişi ​1962 yılında, o dönemde Mısır kontrolü altında olan Gazze Şeridi'ndeki Han Yunus mülteci kampında doğdu. Ailesi, 1948 Arap-İsrail Savaşı sırasında günümüzde İsrail'in Aşkelon şehri olan El-Mecdal Asqalan'dan sürülmüştü. Gazze İslam Üniversitesi'nde Arapça Çalışmaları ala...

İsmail Heniyye (1962/1963 – 31 Temmuz 2024), Filistin siyasetinin en önemli ve tanınan figürlerinden biriydi. Hamas'ın Siyasi Büro Başkanı olarak örgütün en üst düzey lideri konumundaydı ve 2006 Filistin seçimlerini kazanmasının ardından Filistin Ulusal Yönetimi'nin Başbakanı olarak görev yapmıştı. 31 Temmuz 2024'te İran'ın başkenti Tahran'da uğradığı suikast sonucu hayatını kaybetmesi, Orta Doğu'daki tansiyonu artıran kritik bir gelişme oldu. ​ Erken Yaşamı ve Eğitimi ​İsmail Heniyye, 1962 (bazı kaynaklara göre 1963) yılında, Mısır yönetimi altındaki Gazze Şeridi'nde bulunan Eş-Şati (Al-Shati) Mülteci Kampı'nda doğdu. Ailesi, 1948 Arap-İsrail Savaşı sırasında günümüz İsrail'i sınırları içinde yer alan Aşkelon (Ashkelon) kentinden kaçarak mülteci durumuna düşmüştü. ​Gençliği mülteci kampında geçen Heniyye, ilk ve orta öğrenimini Birleşmiş Milletler'e bağlı okullarda tamamladı. Yükseköğrenim için Gazze İslam Üniversitesi'ne kaydoldu ve 1987...

Giriş ​Türkiye Cumhuriyeti'nin terörle mücadelesi tarihinde, bazı olaylar hem askeri hem de toplumsal hafızada derin izler bırakmıştır. 21 Ekim 2007 tarihinde Hakkâri'nin Yüksekova ilçesine bağlı Dağlıca köyünde bulunan Komando Taburu'na yönelik gerçekleştirilen saldırı, bu olayların en sarsıcılarından biri olarak kayıtlara geçmiştir. "Dağlıca Baskını" olarak da anılan bu olay, PKK'nın o döneme kadarki en organize ve ağır silahlı saldırılarından biri olmuş, Türkiye genelinde büyük bir infiale yol açmış ve ülkenin terörle mücadele stratejilerinde önemli değişiklikleri tetiklemiştir. ​ Saldırının Gelişimi ve Çatışma ​20 Ekim'i 21 Ekim'e bağlayan gece yarısı, Kuzey Irak'taki kamplardan sızan kalabalık bir PKK'lı terörist grubu (sayılarının 200 ila 400 arasında olduğu tahmin edilmektedir), Dağlıca'da konuşlu 3. Motorlu Piyade Taburu'nun (Dağlıca Komando Taburu) güvenlik unsurlarına karşı koordineli bir saldırı başlattı. ​Saldırı, ağır s...

II. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru, savaşın acımasızlığı sivil halkı giderek daha fazla hedef alır hale gelmişti. Doğu Cephesi'nde, Nazi Almanyası'nın Sovyet topraklarındaki vahşetine karşılık, ilerleyen Kızıl Ordu birliklerinin Alman sivil nüfusa yönelik eylemleri, savaşın en karanlık sayfaları arasında yer almaktadır. Bu olayların içinde sembolik ve tartışmalı bir yere sahip olanı, 21 Ekim 1944'te yaşanan Nemmersdorf Katliamı'dır. ​ Olayın Arka Planı: Kızıl Ordu'nun Alman Topraklarına Girişi ​1944 sonbaharında, Sovyet Kızıl Ordusu, Bagration Operasyonu'nun ezici başarısının ardından durdurulamaz bir güçle batıya doğru ilerliyordu. Ekim ayında, Sovyet birlikleri ilk kez Nazi Almanyası'nın savaş öncesi sınırlarını aşarak Doğu Prusya topraklarına girdi. Bu, savaşın psikolojik seyrinde önemli bir dönüm noktasıydı; savaş artık doğrudan Alman anavatanına taşınmıştı. ​Nemmersdorf (günümüzde Rusya'nın Kaliningrad Oblastı'na bağlı Mayakovskoye) kas...

Trafalgar Muharebesi, 21 Ekim 1805 tarihinde, Napolyon Savaşları'nın seyrini kökten değiştiren ve Britanya'nın bir asırdan uzun sürecek deniz hakimiyetini perçinleyen belirleyici bir deniz savaşıdır. İspanya'nın güneybatısındaki Trafalgar Burnu açıklarında gerçekleşen bu çarpışmada, Amiral Lord Horatio Nelson komutasındaki Britanya Kraliyet Donanması, Amiral Pierre de Villeneuve liderliğindeki birleşik Fransız ve İspanyol donanmalarına karşı ezici bir zafer kazanmıştır. ​ Tarihsel Arka Plan: Napolyon'un İşgal Planı ​yüzyılın başlarında, Napolyon Bonapart'ın Fransa'sı Avrupa kıtasında askeri bir dev haline gelmişti. Napolyon'un nihai hedeflerinden biri, en büyük rakibi olan Büyük Britanya'yı işgal etmekti. Ancak bu işgalin önündeki en büyük engel, Manş Denizi'ni kontrol eden güçlü Britanya Kraliyet Donanması'ydı. ​Napolyon, bu engeli aşmak için birleşik Fransız ve İspanyol donanmalarının Britanya donanmasını Manş'tan uzaklaştırmasını, ard...

Japon tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olan Sekigahara Muharebesi, 21 Ekim 1600 tarihinde gerçekleşmiş ve ülkenin "Savaşan Devletler" (Sengoku) dönemine son vererek 250 yılı aşkın sürecek bir barış ve istikrar dönemini başlatmıştır. Bu muharebe, sadece askeri bir zafer değil, aynı zamanda Japonya'nın siyasi, sosyal ve kültürel yapısını kökten değiştiren Tokugawa Şogunluğu'nun da temelini atmıştır. ​ Savaşın Arka Planı: Bir Güç Boşluğu ​Muharebeye giden süreç, Japonya'yı birleştiren güçlü lider Toyotomi Hideyoshi'nin 1598'de ölümüyle başladı. Hideyoshi, ardında henüz çocuk yaşta olan oğlu Hideyori'yi bırakmıştı. Ülkenin tekrar kaosa sürüklenmesini engellemek için, ölmeden önce "Beş Büyük Veli" (Go-Tairō) olarak bilinen en güçlü beş daimyo'dan (feodal bey) oluşan bir naiplik konseyi kurmuştu. ​Bu konseyin en güçlü ve hırslı üyesi, doğu Japonya'da muazzam topraklara sahip olan Tokugawa Ieyasu idi. Diğer yanda ise, Hideyo...

Giriş ​Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler (SB&Uİ) bölümü, sadece ders kitaplarına veya akademik makalelere sığdırılamayacak kadar canlı, dinamik ve sürekli değişen bir alandır. Teorik bilgiyi anlamlandırmak, uluslararası sistemin karmaşıklığını çözmek ve siyasi gelişmeleri analiz edebilmek için teorinin ötesine geçmek gerekir. Bu disiplinlerde başarılı bir öğrenci ve geleceğin analisti, diplomatı veya akademisyeni olmanın yolu, güçlü bir okuma alışkanlığından geçer. ​İyi bir SB&Uİ öğrencisi, felsefi temelleri bilen, tarihsel bağlamı kavrayan ve güncel gelişmeleri farklı perspektiflerden takip edebilen kişidir. Bu makale, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler öğrencileri için temel taşlarını oluşturacak kitapları, derinlemesine analiz sunan dergileri ve nabzı tutmanızı sağlayacak gazeteleri bir araya getiren bir rehber niteliğindedir. ​Bölüm 1: Temel Eserler – Siyasal Düşüncenin Kökenleri ​Her şeyin başladığı yere, yani siyaset felsefesinin temellerine inmek, modern...

Tarih, yalnızca geçmişte yaşanan olayların kronolojik bir listesi değil, aynı zamanda bu olayların nedenlerini, sonuçlarını ve insanlık üzerindeki etkilerini anlama ve yorumlama disiplinidir. Bir tarih öğrencisi için ders kitapları yalnızca bir başlangıç noktasıdır. Disiplinin derinliklerine inmek, farklı bakış açıları kazanmak ve eleştirel analiz becerilerini geliştirmek için çok daha geniş bir okuma yelpazesine ihtiyaç vardır. Bu rehber, tarih öğrencileri için ufuk açıcı olabilecek kitap, dergi ve gazete türlerini ve önerilerini sunmayı amaçlamaktadır. ​Bölüm 1: Kitaplar - Geçmişin Temel Taşları ​Kitaplar, tarihçinin en temel araçlarıdır. İkincil kaynaklar (diğer tarihçilerin analizleri) ve birincil kaynaklar (dönemin belgeleri) aracılığıyla geçmişle doğrudan bir köprü kurarlar. ​ 1. Metodoloji ve Tarih Yazımı (Historiyografi) ​Tarihin "nasıl" yazıldığını anlamak, "ne" olduğunu anlamak kadar önemlidir. Bu kitaplar, bir tarihçinin kaynaklara nasıl yaklaşması ge...

Emperyalizm, en geniş tanımıyla, bir devletin veya ulusun, başka bir devlet veya ulus üzerinde, genellikle askeri güç kullanarak veya ekonomik ve kültürel etki yoluyla egemenlik kurması, sınırlarını genişletmesi ve kendi çıkarları doğrultusunda sömürmesi politikasıdır. Tarihsel süreç içerisinde farklı biçimlerde tezahür eden bu olgu, siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler literatüründe çeşitli alt kavramlarla incelenmektedir. Bu kavramlar, emperyalizmin sadece askeri işgalle sınırlı olmadığını, çok daha karmaşık ve çok boyutlu bir hakimiyet sistemi olduğunu göstermektedir. ​İşte emperyalizmle ilişkili temel kavramlar: ​1. Sömürgecilik (Kolonyalizm) ​Emperyalizm ve sömürgecilik sıkça birbirinin yerine kullanılsa da, aralarında nüanslar bulunur. Sömürgecilik, emperyalizmin daha somut ve doğrudan bir uygulamasıdır. ​ Tanım: Bir devletin, kendi sınırları dışındaki topraklara (sömürgelere) yerleşerek, oradaki nüfusu siyasi, idari ve ekonomik olarak doğrudan yönetimi altına almasıdır...

​ Japon Siyasetinde Tarihi An: Ülkenin İlk Kadın Başbakanı Sanae Takaichi Kimdir? ​Japonya, siyasi tarihinde bir ilke imza atarak ülkenin ilk kadın başbakanını seçti. İktidardaki Liberal Demokrat Parti'nin (LDP) liderlik koltuğuna oturmasının ardından bugün (21 Ekim 2025) Temsilciler Meclisi'nde yapılan oylamayı kazanan Sanae Takaichi, Japonya'nın 104. başbakanı olarak tarihe geçti. Bu gelişme, G7 ülkeleri arasında daha önce bu makama bir kadını getirmemiş olan Japonya için önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. ​Peki, Japonya'nın "Demir Leydisi" olarak da anılan ve bu tarihi başarıya imza atan Sanae Takaichi kimdir? ​ Siyasi Kariyeri ve Yükselişi ​7 Mart 1961'de Nara'da doğan 64 yaşındaki Sanae Takaichi, 1993 yılından bu yana Temsilciler Meclisi üyesi olarak görev yapmaktadır. Japon siyasetinin en deneyimli isimlerinden biri olan Takaichi, suikaste kurban giden eski Başbakan Shinzo Abe'nin himayesinde yetişmiş ve onun en yakın müt...