Ahmet KARABAŞ

Giriş: İçeriden Yükselen Güç ​Uluslararası ilişkiler sahnesinde bir devletin duruşunu, gücünü ve etkinliğini belirleyen temel faktörler, genellikle askeri kapasitesi, ekonomik büyüklüğü veya coğrafi konumu olarak düşünülür. Ancak bu denklemin en kritik ve çoğu zaman göz ardı edilen parçası, o devletin sahip olduğu "milli ve yerli siyaset kurumu"dur. Bir ülkenin kendi iç dinamiklerinden, tarihsel birikiminden ve toplumsal değerlerinden beslenen bir siyasi yapıya sahip olması, onun dış politikadaki hareket alanını doğrudan şekillendirir. Peki, tam olarak nedir bu "milli ve yerli siyaset kurumu" ve bir ülkenin dünyadaki yerine nasıl yön verir? ​ "Milli ve Yerli Siyaset Kurumu" Ne Anlama Gelir? ​"Milli ve yerli siyaset kurumu", bir devletin karar alma mekanizmalarının, yasama, yürütme ve yargı erklerinin ve genel siyasi kültürünün, dış etkilere veya ithal modellere değil, bizzat o ulusun kendi özgün karakterine, ihtiyaçlarına ve stratejik öncelikl...

​ Giriş: "Tam Bağımsızlık" İdealinin Ekonomik Boyutu ​Türkiye Cumhuriyeti'nin temel felsefesi, kurucu iradenin de altını çizdiği gibi "tam bağımsızlık" üzerine kuruludur. Bu ideal, askeri ve siyasi zaferlerle tescillenmiş olsa da, 21. yüzyıl dünyasında bağımsızlığın en kritik güvencesi şüphesiz ekonomik arenada yatmaktadır. Küresel sistemin giderek daha karmaşık hale geldiği, ekonomik araçların birer dış politika silahı olarak kullanıldığı günümüzde, "milli ve yerli" bir ekonomi modeli kurmak, sadece bir refah arayışı değil, aynı zamanda ulusal egemenliğin de bir gerekliliğidir. Peki, milli bir iktisat modeli tam olarak ne anlama gelir ve bu model, Türkiye'nin dış politika ve diplomasi masalarındaki yerini nasıl etkiler? ​ "Milli ve Yerli Ekonomi Modeli" Nedir? ​Öncelikle, "milli ve yerli" bir ekonomi modelini, dışa tamamen kapalı, otarşik bir yapı olarak anlamamak gerekir. Küreselleşmiş bir dünyada bu ne mümkündür ne de rasy...

Giriş: Kritik Bir Kavşak ​Modern savaş doktrininde hava hakimiyeti, bir ülkenin ulusal güvenliğinin ve caydırıcılığının temel taşıdır. Türkiye, son yıllarda bu alanda tarihi bir dönüşümün ve zorlu bir stratejik denklemin tam ortasında yer alıyor. Bir yanda kaybedilen bir 5. nesil proje (F-35), diğer yanda filoyu acil olarak yenileme ihtiyacı (Eurofighter) ve son olarak da milli bağımsızlığın sembolü haline gelen ulusal bir hayal (KAAN). ​Türk Hava Kuvvetleri'nin geleceği, bu üç uçak etrafında dönen karmaşık bir satranç oyununu andırıyor. Peki, bu uçaklar Türkiye için ne anlama geliyor ve Türkiye'nin gökyüzü rotası nereye evriliyor? ​ Bölüm 1: Kapanan Kapı ve Oluşan Boşluk - F-35 Krizi ​Hikayenin başlangıcı F-35 Lightning II projesiydi. Türkiye, dünyanın en gelişmiş 5. nesil "hayalet" uçağı olarak kabul edilen F-35'in sadece bir alıcısı değil, aynı zamanda üretim ortağıydı. Türk savunma sanayii, uçak için kritik parçalar üretiyordu ve Türk Hava Kuvvetleri, 100...

Giriş: Dünyanın Gözü Şili'de ​Tarih sayfaları, bazı anları kalın harflerle yazar. 1970 yılı, Soğuk Savaş'ın dünyayı iki kutba ayırdığı, ideolojik gerilimin zirvede olduğu bir dönemdi. Böyle bir atmosferde, Latin Amerika'nın güney ucundaki ince uzun ülke Şili, tüm dünyanın dikkatini çekecek bir siyasi olaya sahne oldu. 4 Eylül 1970'te yapılan başkanlık seçimleri ve ardından 24 Ekim 1970'te Kongre'nin onayıyla Salvador Allende , Şili'nin yeni cumhurbaşkanı seçildi. ​Bu, herhangi bir seçim zaferi değildi. Allende, dünya tarihinde serbest ve demokratik seçimlerle iktidara gelen ilk Marksist lider olarak tarihe geçiyordu. Bu olay, ne bir devrim ne de bir askeri darbe ile gelmişti; halkın sandıktaki iradesiyle gerçekleşmişti. ​ "Şili Yolu": Sandıktan Çıkan Sosyalizm ​Salvador Allende, bir tıp doktoruydu ancak hayatını siyasete adamıştı. Karizmatik bir hatip, deneyimli bir senatör ve İşçi Partisi'nin kurucularındandı. 1970 seçimlerine dördüncü ke...

Bugün, 24 Ekim 2025. Tam 80 yıl önce, dünya tarihinin en yıkıcı savaşının külleri henüz soğumamışken, insanlık daha barışçıl bir gelecek umuduyla tarihi bir adım attı. 24 Ekim 1945'te, Birleşmiş Milletler Antlaşması'nın yürürlüğe girmesiyle Birleşmiş Milletler (BM) resmen doğdu. Bu tarih, sadece yeni bir uluslararası örgütün kurulduğu gün değil, aynı zamanda küresel diplomasi ve işbirliği için yeni bir dönemin başladığı gündür. ​ Savaşın Yıkımından Doğan Umut ​İkinci Dünya Savaşı, on milyonlarca insanın hayatını kaybettiği, şehirlerin haritadan silindiği ve insanlığın en karanlık anlarına tanıklık ettiği bir felaketti. Bu benzeri görülmemiş yıkımın ortasında, galip devletler "bir daha asla" ilkesi etrafında birleşti. Savaşın dehşetini yaşamış olan liderler, uluslararası anlaşmazlıkları çözmek, barışı korumak ve gelecekteki nesilleri savaşın felaketinden kurtarmak için Milletler Cemiyeti'nin başarısızlığından ders çıkaran daha güçlü, daha etkili bir yapıya ihtiya...

Tarih takvimi 23 Ekim 1853'ü gösterdiğinde, Avrupa ve Osmanlı İmparatorluğu'nu geri dönülmez bir şekilde değiştirecek büyük bir fırtınanın ilk rüzgarları esmeye başladı. Bu tarih, 19. yüzyılın en önemli ve "modern" olarak nitelendirilebilecek ilk büyük çatışması olan Kırım Savaşı'nın fiilen başladığı gündür. Görünüşte dini bir anlaşmazlık gibi başlayan bu olay, kısa sürede Avrupa'nın dev güçlerini karşı karşıya getiren karmaşık bir jeopolitik satranca dönüştü. ​Peki, Avrupa'yı ve "Avrupa'nın Hasta Adamı" olarak yaftalanan Osmanlı İmparatorluğu'nu bu topyekûn savaşa sürükleyen neydi? ​Görünen Kıvılcım: Kutsal Yerler Sorunu ​Her büyük savaş gibi Kırım Savaşı'nın da bir "görünen" bir de "gerçek" nedeni vardı. Görünen neden, Osmanlı toprağı olan Filistin'deki kutsal yerlerin (özellikle Kudüs'teki Kutsal Kabir Kilisesi) idaresi üzerineydi. ​Fransa, bölgedeki Katolik Hıristiyanların; Rusya ise Ortodoks Hırist...

Lübnan İç Savaşı (1975-1990), Orta Doğu'nun en karmaşık ve kanlı çatışmalarından biri olarak tarihe geçmiştir. Bu uzun ve yıkıcı savaşın içinde öyle bir gün vardır ki, sadece Lübnan'ın değil, tüm dünyanın dış politika ve terörle mücadele stratejilerini kökten sarsmıştır: 23 Ekim 1983. O sabah Beyrut'ta düzenlenen eş zamanlı intihar saldırıları, Soğuk Savaş döneminin en ölümcül terör eylemlerinden biri olarak hafızalara kazındı. ​ Savaşın Ortasında Bir "Barış Gücü" ​1982'de İsrail'in Lübnan'ı işgali ve Filistin Kurtuluş Örgütü'nün (FKÖ) Beyrut'tan çekilmesinin ardından, bölgede istikrarı sağlamak amacıyla Çok Uluslu Güç (Multinational Force in Lebanon - MNF) konuşlandırılmıştı. Bu güç, Amerikalı deniz piyadeleri, Fransız paraşütçüleri, İtalyan ve İngiliz askerlerinden oluşuyordu. Başlangıçta bir barış gücü olarak gelen bu askerler, iç savaşın karmaşık dinamikleri içinde giderek çatışan taraflardan birinin müttefiki olarak görülmeye başlandı ve...