Ahmet KARABAŞ

Giriş: Dünyanın Gözü Şili'de ​Tarih sayfaları, bazı anları kalın harflerle yazar. 1970 yılı, Soğuk Savaş'ın dünyayı iki kutba ayırdığı, ideolojik gerilimin zirvede olduğu bir dönemdi. Böyle bir atmosferde, Latin Amerika'nın güney ucundaki ince uzun ülke Şili, tüm dünyanın dikkatini çekecek bir siyasi olaya sahne oldu. 4 Eylül 1970'te yapılan başkanlık seçimleri ve ardından 24 Ekim 1970'te Kongre'nin onayıyla Salvador Allende , Şili'nin yeni cumhurbaşkanı seçildi. ​Bu, herhangi bir seçim zaferi değildi. Allende, dünya tarihinde serbest ve demokratik seçimlerle iktidara gelen ilk Marksist lider olarak tarihe geçiyordu. Bu olay, ne bir devrim ne de bir askeri darbe ile gelmişti; halkın sandıktaki iradesiyle gerçekleşmişti. ​ "Şili Yolu": Sandıktan Çıkan Sosyalizm ​Salvador Allende, bir tıp doktoruydu ancak hayatını siyasete adamıştı. Karizmatik bir hatip, deneyimli bir senatör ve İşçi Partisi'nin kurucularındandı. 1970 seçimlerine dördüncü ke...

Bugün, 24 Ekim 2025. Tam 80 yıl önce, dünya tarihinin en yıkıcı savaşının külleri henüz soğumamışken, insanlık daha barışçıl bir gelecek umuduyla tarihi bir adım attı. 24 Ekim 1945'te, Birleşmiş Milletler Antlaşması'nın yürürlüğe girmesiyle Birleşmiş Milletler (BM) resmen doğdu. Bu tarih, sadece yeni bir uluslararası örgütün kurulduğu gün değil, aynı zamanda küresel diplomasi ve işbirliği için yeni bir dönemin başladığı gündür. ​ Savaşın Yıkımından Doğan Umut ​İkinci Dünya Savaşı, on milyonlarca insanın hayatını kaybettiği, şehirlerin haritadan silindiği ve insanlığın en karanlık anlarına tanıklık ettiği bir felaketti. Bu benzeri görülmemiş yıkımın ortasında, galip devletler "bir daha asla" ilkesi etrafında birleşti. Savaşın dehşetini yaşamış olan liderler, uluslararası anlaşmazlıkları çözmek, barışı korumak ve gelecekteki nesilleri savaşın felaketinden kurtarmak için Milletler Cemiyeti'nin başarısızlığından ders çıkaran daha güçlü, daha etkili bir yapıya ihtiya...

Tarih takvimi 23 Ekim 1853'ü gösterdiğinde, Avrupa ve Osmanlı İmparatorluğu'nu geri dönülmez bir şekilde değiştirecek büyük bir fırtınanın ilk rüzgarları esmeye başladı. Bu tarih, 19. yüzyılın en önemli ve "modern" olarak nitelendirilebilecek ilk büyük çatışması olan Kırım Savaşı'nın fiilen başladığı gündür. Görünüşte dini bir anlaşmazlık gibi başlayan bu olay, kısa sürede Avrupa'nın dev güçlerini karşı karşıya getiren karmaşık bir jeopolitik satranca dönüştü. ​Peki, Avrupa'yı ve "Avrupa'nın Hasta Adamı" olarak yaftalanan Osmanlı İmparatorluğu'nu bu topyekûn savaşa sürükleyen neydi? ​Görünen Kıvılcım: Kutsal Yerler Sorunu ​Her büyük savaş gibi Kırım Savaşı'nın da bir "görünen" bir de "gerçek" nedeni vardı. Görünen neden, Osmanlı toprağı olan Filistin'deki kutsal yerlerin (özellikle Kudüs'teki Kutsal Kabir Kilisesi) idaresi üzerineydi. ​Fransa, bölgedeki Katolik Hıristiyanların; Rusya ise Ortodoks Hırist...

Lübnan İç Savaşı (1975-1990), Orta Doğu'nun en karmaşık ve kanlı çatışmalarından biri olarak tarihe geçmiştir. Bu uzun ve yıkıcı savaşın içinde öyle bir gün vardır ki, sadece Lübnan'ın değil, tüm dünyanın dış politika ve terörle mücadele stratejilerini kökten sarsmıştır: 23 Ekim 1983. O sabah Beyrut'ta düzenlenen eş zamanlı intihar saldırıları, Soğuk Savaş döneminin en ölümcül terör eylemlerinden biri olarak hafızalara kazındı. ​ Savaşın Ortasında Bir "Barış Gücü" ​1982'de İsrail'in Lübnan'ı işgali ve Filistin Kurtuluş Örgütü'nün (FKÖ) Beyrut'tan çekilmesinin ardından, bölgede istikrarı sağlamak amacıyla Çok Uluslu Güç (Multinational Force in Lebanon - MNF) konuşlandırılmıştı. Bu güç, Amerikalı deniz piyadeleri, Fransız paraşütçüleri, İtalyan ve İngiliz askerlerinden oluşuyordu. Başlangıçta bir barış gücü olarak gelen bu askerler, iç savaşın karmaşık dinamikleri içinde giderek çatışan taraflardan birinin müttefiki olarak görülmeye başlandı ve...

Giriş: Çöl Tilkisi Durduruluyor ​Tarih 1942. İkinci Dünya Savaşı'nın en karanlık günleri yaşanıyordu. Nazi Almanyası, Avrupa'nın büyük bölümünü kontrolü altına almış, Sovyetler Birliği'nde ilerleyişi devam ediyordu. Kuzey Afrika cephesinde ise Eksen güçlerinin (Almanya ve İtalya) efsanevi komutanı General Erwin Rommel, namıdiğer "Çöl Tilkisi", Mısır'a doğru durdurulamaz gibi görünen bir ilerleyiş içindeydi. ​Rommel'in Afrika Korps 'u (Alman Afrika Kolordusu), Müttefik güçlerini aylardır geri püskürtmüş, Tobruk'u ele geçirmiş ve İskenderiye'ye sadece 100 km mesafede olan El-Alameyn hattına dayanmıştı. Süveyş Kanalı ve Orta Doğu petrolleri tehlike altındaydı. İngilizler için Kahire'nin düşüşü, tüm savaşın kaybedilmesi anlamına gelebilirdi. ​Cephedeki bu felaket gidişatın ortasında, Müttefiklerin Kuzey Afrika'daki 8. Ordusu'nun başına yeni ve kararlı bir komutan atandı: General Bernard Montgomery. ​İki ordu, Mısır çölündeki bu dara...

Giriş: Balkanlar'da Savaş Rüzgarları ​Tarih 1912. Avrupa'nın "hasta adamı" olarak anılan Osmanlı İmparatorluğu, Trablusgarp'ta İtalyanlarla savaşırken, Balkanlar'da çok daha büyük bir fırtına kopmak üzereydi. Yüzyıllardır devam eden hoşnutsuzluklar, milliyetçilik akımları ve büyük güçlerin hesapları, dört küçük Balkan devletini bir araya getirmişti: Sırbistan, Bulgaristan, Yunanistan ve Karadağ. ​"Balkan Ligi" olarak bilinen bu ittifakın tek bir amacı vardı: Osmanlı İmparatorluğu'nu Avrupa topraklarından tamamen atmak. ​8 Ekim 1912'de Birinci Balkan Savaşı patlak verdiğinde, kimse olayların bu kadar hızlı gelişeceğini tahmin etmiyordu. Savaşın ve Makedonya'nın kaderini belirleyecek en önemli çarpışma ise, Ekim ayının sonlarında, bugün Kuzey Makedonya sınırları içinde yer alan Kumanova ovasında gerçekleşecekti. ​ Taraflar: Beklenmedik Karşılaşma ​Savaşın ana cephelerinden biri Sırbistan ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaydı. ​ Sırp ...

​ Giriş: Uçurumun Kenarındaki Endülüs ​yüzyıl İber Yarımadası... Bir yanda Hristiyan krallıkların amansız Reconquista (Yeniden Fetih) hamlesi, diğer yanda Endülüs Emevi Devleti'nin yıkılışından sonra parçalanmış, birbirleriyle didişen küçük Tavaif-i Mülûk (Beylikler) devletçikleri. ​Tarih 1085'i gösterdiğinde, bu parçalanmışlığın bedeli çok ağır oldu. Kastilya Kralı VI. Alfonso, Endülüs'ün en önemli şehirlerinden biri olan Tuleytula'yı (Toledo) ele geçirdi. Bu düşüş, tüm Müslüman İspanya'da bir şok dalgası yarattı. VI. Alfonso'nun durmaya niyeti yoktu; hedefinde artık Sevilla, Granada ve diğer zengin Endülüs şehirleri vardı. ​Uçurumun kenarına gelen Endülüslü emirler, aralarındaki tüm rekabeti bir kenara bırakıp, son bir umutla Kuzey Afrika'ya, yükselen yeni güce bir yardım çağrısı gönderdiler: Murabıtlar Devleti. Bu çağrı, tarihin akışını değiştirecek ve "kaygan zemin" anlamına gelen bir savaş meydanına adını verecekti: Ez-Zellaka. ​ Yardı...